Kie vi. amikoj?

    Neniam mi forgesos la amikecon inter mi kaj miaj polaj esperantistoj, kiu estis starigita anta 20 jaroj, kiam mi lernis en Pollando.
    En 1964 mi komencis lerni en Pollando. Kutime, anta ol studi en iu alia lando, oni devas lerni la koncernan fremdan lingvon. mallongtmlpe. Tamen. pro malpermeso de la tiamaj cirkonstancoj mi kun kelkaj kolegoj veturis Pollandon sen koni e pollingvajn literojn. En la komenco post kiam ni atingis tiun landon, pro manko de konato kaj pro la lingva baro. ni renkontis multajn malfacilojn. Estis ne oportune por ni u en mangado u en veturado.
    La la arano de la koncerna instanco de Pollando ni komencis lerni en la pollingvo fakultato de la Mickiewicz-a Universitato. Poznan, en okcidenta Pollando. Sed pro la lingva baro ni ne povis tuj eesti lecionon kaj ni devis lerni duonjaron unue en la prepara kurso, kie oni instruis al ni pollingvajn lierojn. Anta la komenco de la lernado mia kolego kaj mi iris al magazeno por aeti skribilojn. En la magazeno,vendistino varme salutis nin en la pola lingvo, sed ni ne komprenis in. Poste i demandis nin en la angla lingvo, ni ankora ne komprenis in. inter du homoj, se al ili mankas komuna lingvo, estas longa distanco, kvankam ili staras tre proksime. Sed en la tria fojo, kiam i demandis Esperante:“Kion vi volas aeti?”, mi ekojis: i scipovis Esperanton. Tiam Esperanto vere helpis nin. Mi tuj respondis Esperante: “Mi volas saketon” Tion adinte, anka i ekojis. Fakte i volis nur esplore demandi nin en Esperanto. se ne efikis la pola kaj angla lingvoj. Neatendite, i sukcesis en la provo. i goje diris:“u vi estas esperantisto?”“Jes,”mi respondis:“Bonege! kiun koloron vi preferas?”“Brunan.” i donis al mi brunan. Mi aetis anka inkon. paperpecojn, globkrajonon, kajerojn k.a. e la disio i foje-foje esprimis sian deziron vidi nin ofte. Poste ni fariis konstantaj klientoj de tiu magazeno.
    Iutage, post vespermano. kiam mi promenis anta nia loejo, subite mi adis, ke du polaj studentoj salutas unu la alian en Esperanto. Tiam mi haste iris al ili kaj salutis ilin en Espcranto: “Bonan vesperon, amikoj !” Tio mirigis ilin kaj ili unuvoe demandis: “u vi estas esperantisto?”“Jes, sed mi estas komencanto.” kiam ili sciigis, ke mi estas studento el inio, ili amba firme premis miajn manojn kaj montris sin aparte intimaj al mi Esperanto helpis nin en nia interano de pensoj kaj kompakte ligis nin iujn. Unu el ili nomiis Marek Bieski, kaj la alia Adam Nowrocki. Marek diris: “Ni tre ojas konatii kun vi. Vi estas nia unua Esperanta amiko el inio.”“Esperanto estas internacia komunikilo. Ni in uzu por servi al la internaciismo kaj amikeco,” mi diris. De tiam ni fariis bonaj amikoj kaj ofte interparolis Esperante. Mi pensis, ke ie en Pollando, la hejmloko de Zamenhof trovias esperantistoj. Mi devis, profitante tiun favoran kondion bone lerni Esperanton kaj per Esperanto done lerni la polan lingvon.
    Komenciis la leciono. Instruisto lernigis al ni la polan lingvon komence de iaj literoj. ar la instruisto ne komprenis han-lingvon kaj ni ne komprenis la polan lingvon, tial ni devigite ekler nis vortojn la bildoj a objektoj. En la lernado mi trovis, ke estas multe da komunaj punktoj inter la pola lingvo kaj Esperanto, ekz., estas tre similaj la literaj formoj kaj prononcoj kaj deklinacioj de vortoj. Dank'al tio mi fundamente posedis la polan lingvon. Pro tio mi ofte rememoris la profesoron, kiu instruis al mi Esperanton enlande. Estis uste li, kiu donis al mi losilon por lerni la polan lingvon.
    Duonjaro pasis. Mi eklernis en la pollingva fakultato de la Mickiewicz-a Universitato de la gramatikon de la pola lingvo, polajn literaturon, historion, literaturan historion k.a. La profesoroj kaj docentoj iuj lekciis al ni en la pola lingvo. Al ni mankis lernolibroj, tial ni povis noti nur kion niaj instruistoj lekciis dum lernohoro kaj legi referencajn librojn post leciono. Tiam pro mia malbona adokapablo, mia noto estis nekompleta. Tiam, kiam mi havis malfacilojn en lernado, mi ofte min turnis al miaj Esperantaj amikoj Marek kaj Adam por peti de ili helpon kaj ili iam helpis min. Ili faris klarigon al mi ofte en La pola lingvo kaj Esperanto alterne, is kiam mi komprenis ion klarigitan.
    Helpate de Marek kaj Adam Mi konatiis kun aliaj esperantistoj. Ni ofte kunvenis, konversaciis Esperante kaj diskutis pri diversaj demandoj. La pola popolo estis tre amika al la cina popolo, tre zorgis pri inaj aferoj kaj elkore ojis pri iuj niaj atingoj.
    Miaj samideanoj helpis min en multaj flankoj. Ili ofte kondukis min kaj aliajn inajn studentojn por rigardi la fizionomion de Poznan, muzeon kaj vidindajn lokojn, konigis al ni polajn morojn kaj rekomendis al ni elstarajn literaturajn verkojn... Tiutempe mi tre fieris pri tio, ke mi konatiis kun tiuj Esperantaj amikoj.
    En la interparolado miaj samideanoj ofte demandis min pri diversaj aferoj de inio, ekz., kiom da naciecoj havas inio? kiel iras la ina Esperanto-movado? kia profesio estas la piej glora en inio? Ili demandis min anka pri edukado, industrio, agrikulturo, naciaj moroj, virinoj, geedzio k.a. Mi respondis al ili iam fervore kaj detale. En la naskitago de Marek mi donacis al li unu ekzempleron de EP zorgeme konservintan de mi. Frumatene de la sekvinta tago li rapidis al mi dirante, ke li unuspire legis iujn artikolojn en i kaj ke antae li konis inion nur de la historia leciono kaj iom sciis pri Konfucio, inaj imperiestroj, vinditaj piedetoj de inaj virinoj k.a., sed li sciis tro malmulte pri la nova inio. La revuo helpis lin pli multe koni la novan inion. Li deziris lerni hanlingvon kaj viziti inion. se eble.
    Tiel, en la periodo de mia lernado en Pollando polaj esperantistoj kaj mi starigis sinceran amikecon pere de Esperanto. e la adiao iu diris al mi: “Donu vian adreson al ni, ni deziras ofte korespondi kun vi.” Reveninte la patrujon, mi ne skribis al ili pro diversaj kazoj, kaj poste tute neeblis komunikigi kun ili, ar iliaj adresoj estis perditaj. Multaj jaroj pasis, mi ne scias, kiel ili statas nun.Mi tre soplras al ili kaj multfoje vidis ilin en sono. Nun mi ankora zorgeme konservas la Esperantajn librojn donacitajn de ili. Mi pensas, ke ili anka memoras min. Mi bone tenas la nomojn de iuj samideanoj en mia memoro. Ili estas Marek, Adam, Andrzej Wrublewski, Klemens Piskurewicz, Jan Tomczak. Kvankam la nomojn de aliaj polaj amikoj mi jam ne memoras, tamen iliaj ridetaj mienoj iam restas en mia memoro. Kiel forte mi deziras ricevi iliajn leterojn, post kiam ili legos mian artikolon Mi treege esperas, ke EP, kiel ponto ree interligos min kaj miajn polajn samideanojn.
     Mi tutgore krias:“Kie vi, karaj amikoj? Kie vi?”

                                                       载于《El Popola inio》84年第9期