|
Jodo estas
mikroelemento, kiu ludas gravan rolon en la homa fiziologio, malgrafi tio, ke  ia totala pezo en la homa korpo
estas nur 25 miligramoj. Kaj plie, duono de i trovias
en la tiroidaj glandoj. En la jodomankaj regionoj pro ne-sufi o de la jodo en la homa korpo, la tiroida
komponado estas malhelpata kaj al i okazas kompensatora hipertrofio. Sekve de tio la tiroidoj neoplaziias kaj e la goro aperas strumo, t.e. dikkola malsano.
Jodo estas tre aktiva elemento.  ia malgranda kvanto en 1a tera krusto trovias dise.El la roka erozio ellasias jodo, kiu tamen tre facile solvias en akvo kaj kun rivero fluas en
maron. enerale dirite, iu litro da mara akvo entenas
50--60 miligramojn da jodo. La maraj kreskajoj estas abundaj je jodo, ekz. iu kilogramo da laminario entenas l000--4000
miligrarnojn da jodo. Anka
aliaj algoj estas riaj je
jodo.
 ar jodo
eligita el roka erozio facile perdigas, tial iu hektaro da tero perdas po 20 gramojn da jodo jare. Pro tio jodo
entenata en la terkrusto malpliigas jaron post jaro. Ju pli alta estas la tereno kaj ria la pluvokvanto estas, des
pli.multe perdias jodo.
Kompreneble jodo povas sin direkti al atmosfero pere de diversaj kanaloj, kaj kune kun vento
flugas super la tero kaj falas surteren kune kun la pluvo.Oni povas facile imagi al si, ke pro
malekvilihro inter perdo kaj ricevo de jodo, la riveroj kaj lagoj malproksimaj de maro entenas
multe malpli da jodo ol tiuj proksimaj al maro. Sekve de tio en montaj regionoj malproksimaj
de maro la loantoj estas
facile atakataj de lokaj tiroidaj malsanoj.
En la mondo pli ol 200 milionoj da loantoj suferas de strumo. Tiu malsano estas
serioza precipe en Mez-Azio. Oni diras, ke en la regiono de Himalajo strumo estas plej tipa
kaj serioza. Preska en iuj landoj troveblas malsanuloj de
tiroidaj malsanoj escepte de Japanio kaj iuj aliaj insulaj landoj. Ie en Zairo ia morbokvanto preska atingis 100%.
En iuj
provincoj, municipoj kaj aljtonomaj regionoj escepte de  anhajo troveblas tiaj malsanuloj. La statistiko 20-30 milionoj da inoj suferas de strumo, kiuj
grandparte vivas en Sudokcidento kaj Nordokcidento. En la montregionoj de Guizhou-provinco
52.6-56.5% de la loantoj
suferas de tiu malsano. Post naskio de la ina Popola
Respubliko la popola registaro faris publikan enketon en 16 nordaj provincoj, municipoj kaj atonomaj regionoj kaj trovis, ke l60
milionoj da loantoj estas
minacataj de loka strumo kaj 2-3% de la loantoj estas iagrade intelekte subevoluintaj. Loka strumo, tiu mondskala malsano,
serioze malutilas al la homa sano.
enerale
dirite, en la homa korpo jodo devenas efe de mana oj, t.e. oni asimilas 80-90% de la
bezonata jodo el manaoj kaj 10-20% el akvo. Krome, oni
akiras iomete da jodo anka el
spirado. En la lokoj malproksimaj de maro, jodo entenata en la aero estas ege malmulta tamen
en la lokoj proksimaj al industriaj kvartaloj pro brulado de karbo kaj petrolo, la tiea aero
kaj akvo entenas kompare pli da jodo ol tiuj en aliaj lokoj. Loantoj vivantaj e la maro povas kontentigi sian bezonon de jodo
nur pere de trinkado kaj spirado. Se oni manas iu-semajne
dufoje marajn fi ojn, ili do
havigas al si sufie da jodo.
Pro diversaj kazoj ne estas decidita unuigita normo por iutage bezonata kvanto de jodo en malsamaj landoj. enerale oni opinias,ke se iutage oni asimilas 100-300 mikrogramojn da
jodo, tio estas konvena. Se oni prenas 300-500 mikrogramojn iutage, tio jam superas la bezonon.
La joda kvanto entenata en rokoj ka j grundo ludas gravan rolon por koni la
jodan kvanton en akvo kaj kreskaoj. Ne nur la homoj, sed anka bestoj prenas jodon el akvo kaj plantoj.Iuj bestoj farias manaoj de
la homoj, tial anka la jodo
entenata en la bestaoj estas
asimilata de la homa korpo.
Strumo kazias ne nur de jodomanko, sed anka de tro da i.
Hiperjodan stumon oni malkovris unue en japana Hokajdo, kie la manaoj estas abundaj je jodo. Tie oni iam manis multe da hiperjodaj manaoj. En Hokajdo 6-12% de la loantoj iam suferis de hiperjoda strumo kaj iam
25% de la lernantoj suferis de i.
Se oni klasifikas hiperjodan strumon la la homa ao, i povas esti klasifikita en la infanan kaj plenkreskulan kaj la epidemiologio do estas la sporada,
regiona kaj eksperimenta.
La sporada hiperjoda strumo kazias ne
de atmosfero. Oni suferas de i
pro tio, ke ili prenas tro da jodaj medikamentoj longatempe a tre atas hiperjodajn manaojn. Se
gravedulinoj longtempe estas kuracataj per jodaj medikamentoj, do jodo povas kazi strumon al feto. Strumo povas
premi trakeon e la naskio de la bebo, sufokas in kaj kazas morton.
Anka en inio oni trovis hiperjodan strumon,
kiu okazis en Xinjiang kaj emara
regiono sude de enmario de
Ziya-rivero en Hebei-provinco kaj norde de enmario de la Flava Rivero en Shandong-provinco. Tie oni trinkis hiperjodan
subteran akvon.
Sed juate
la la vidpunkto pri la
tutmonda stato oni ja estas klara, ke la efa malamiko,kiu kazas
strumnon, estas jodomanko.
Kvankam oni klare scias la kazon de strumo kaj metodon kontra i, tamen la batalo kontra i estas
malfacila laboro en la monda skalo, ar la suferantoj jam nombras 200 milionojn kaj pli da homoj estas minacataj de tiu
malsano.
Por preventi kaj kuraci jodomankan strumon oni prenas diversajn metodojn,
ekz.jodan salon kaj aliajn jodoriajn manaojn, meti jodon en putakvon,
proponi jodoriajn laminarion
kaj aliaj marajn produktaojn.
Inter la diversaj metodoj joda salo estas plej oportuna kaj efika kaj tiuflanke inio atingis ojigajn sukcesojn.
(Esperantigita de Liu Caisheng)
|
|
ambro
EFMINISTRO
tobuso
tago
oj E-Historio E-Eminentuloj E-Movado E-Organizoj E-Gazetaro
E-Amikoj E-Materialoj 
ambro
E-Ekzameno E-Literaturo E-Libroj E-Radiodissendo E-A
dovida